نايلون‌هاي پلاستيكي از بسته‌بندي‌هاي صنايع‌دستي برچيده مي‌شوند

 

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري: محصولات صنايع‌دستي حتي آنهايي كه به كشورهاي خارجي صادر مي‌شوند، در نايلون‌هاي پلاستيكي يا كارتن به مشتري‌ها ارائه مي‌شوند. براي پايان دادن به اين وضعيت، طرحي دردست اجرا است تا بسته‌بندي محصولات صنايع‌دستي از رشته‌هاي مزيت‌دار آغاز شود.
معاونت صنايع‌دستي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري چندي است طرحي را در گروه حفظ و احياء با عنوان طراحي بسته‌بندي شروع كرده است تا به يكي از مهم‌ترين مشكلات اين رشته سر و سامان دهد. در اين طرح؛ رشته‌هاي مزيت‌دار و پرفروش صنايع‌دستي در برخي از استان‌ها به‌عنوان هسته اوليه، درنظر گرفته شده‌اند تا پس از ارائه و اجراي بسته‌بندي‌هاي مناسب و استاندارد نمونه‌هاي مشابه آن در ديگر استانها به اجرا گذاشته شود.
يحيي رحمتي، مديركل حفظ و احيا معاونت صنايع‌دستي سازمان ميراث‌فرهنگي و گردشگري كه مسئول طرح بسته‌بندي در استان‌هاي موردنظر است، در مورد جزئيات اين كار به ميراث‌خبر گفت:« يكي از اولويت‌هاي ما در زمينه صنايع دستي، بهينه‌سازي صادرات صنايع‌دستي است. در صادرات و شناسايي بازار هدف، بسته‌بندي حرف اول را مي‌زند. ما در بررسي‌هايي كه انجام داديم، متوجه شديم، صادرات به دليل نبود بسته‌بندي مناسب دچار خلاء است. به‌همين دليل به اجراي يك تحقيق ميداني پرداختيم.»
او درمورد نتايج اين تحقيق ابراز داشت:« در يكي از نمايشگاه‌هاي سراسري صنايع‌دستي، به اين نتيجه رسيديم كه 96 درصد محصولات فاقد بسته‌بندي و چهار درصد بسته‌بندي‌هايي نيز كه وجود داشت، با محصول مرتبط نبوده و نمونه‌‌برداري از محصولات مشابه صنعتي در بازار بودند. به‌همين دليل تصميم گرفتيم يك كار تحقيقاتي آغاز و استان‌ها را در اين زمينه اولويت‌بندي كنيم. پس چند محصول مزيت‌دار را براي بسته‌بندي صنايع‌دستي انتخاب كرديم.»
رحمتي با بيان اينكه بررسي رشته‌هاي بسته‌بندي صنايع‌دستي به وسيله بخش‌خصوصي و توسط يك مشاور در مرحله طراحي و مطالعات اوليه بسر مي‌برد، سفال و سراميك ميبد، سراميك تبريز، ورني اردبيل، مليله زنجان، اهرامي‌بافي كرمانشاه، خاتم اصفهان و شيشه تهران را ازجمله رشته‌هايي نام برد كه به عنوان رشته‌هاي مزيت‌دار در مرحله طراحي صنايع‌دستي هستند.
مديركل حفظ و احيا معاونت صنايع دستي سازمان ميراث‌فرهنگي و گردشگري همچنين گفت كه براي طراحي و استانداردسازي نمونه اوليه بسته‌بندي هريك از رشته‌هاي درنظر گرفته شده سه ميليون تومان اعتيار اختصاص داده شده است و در ادامه به همكاري گروه‌هاي مختلف اشاره كرد:« ما از طريق يك فراخوان از تمام كساني كه به‌نوعي با صنعت بسته‌بندي در ارتباط بودند، دعوت كرديم تا به همكاري در اين طرح بپردازند كه تعدادي از طراحان صنعتي و گرافيست‌ها مانند مهندس صادق ژيان،مهندس شماعي‌زاده و درعين‌حال كارشناسان صنايع دستي براي مشاركت در كار ابراز علاقه كردند.»
رحمتي با اعلام اينكه كارهاي مطالعاتي طرح از اوايل مهر ماه گذشته صورت گرفته اما از ابتداي سالجاري اجرايي شده است، درباره حضور بخش خصوصي و توليدكنندگان در توليد بسته‌بندي عنوان كرد:« بعد از آنكه طراحي اين چند رشته به اتمام رسيد، به صورت رايگان در اختيار بخش‌خصوصي قرار مي‌گيرد اما بايد اين نكته را مدنظر قرار دهيم كه توليدكنندگان صنايع‌دستي جرات ريسك و هزينه اضافي ندارند. بنابراين ما يارانه‌اي به اين بخش مي‌دهيم كه نمود عيني بسته‌بندي بر محصول را به صنايع‌دستي انتقال دهيم. با همه اينها بسته‌بندي مي‌تواند به عنوان يك شغل و صنعت جانبي مهم باشد ولي چون توليدكنندگان مشكلات مالي فراواني دارند، طراحي بسته‌بندي توسط معاونت صنايع‌دستي صورت مي‌گيرد و ادامه آن با حمايت‌ ما توسط بخش‌خصوصي انجام مي‌شود.»
رحمتي اما درمورد افزايش قيمت صنايع‌دستي در اثر افزوده‌شدن هزينه بسته‌بندي توضيح داد:« بسياري از توليدكنندگان اعتقاد دارند كه اگر بسته‌بندي به محصول نهايي صنايع‌دستي افزورده شود، قيمت بيشتر مي‌شود و مشتري تمايلي براي خريد كالا ندارد. ما براي صحت اين ادعا تحقيقي در بازار انجام داديم و يكي از محصولاتي را كه هميشه از فروش خوبي برخوردار است، بدون بسته‌بندي در چند فروشگاه به معرض فروش گذاشتيم. از سوي ديگر در همان فروشگاه‌ها، مشابه همان محصول با كيفيت پايين‌تر ولي با بسته‌بندي ارائه كرديم. حدود 80 درصد افراد سراغ محصول بسته‌بندي رفتند. درحالي كه قيمت بسته‌بندي پنج درصد كل قيمت و 25 درصد ارزش افزوده نهايي را شامل شده بود.»
او گفت:« از آنجا كه صنايع‌دستي قابليت هديه دادن دارد وقتي داراي بسته‌بندي مناسب باشد، مردم حتي درصورت مقدار كمي افزايش هزينه، تمايل دارند كه چنين كالايي را خريداري كنند.»
خداوردي كريمي نژاد، معاون صنايع‌دستي سازمان ميراث‌فرهنگي و آذربايجان شرقي نيز درمورد سراميك اين استان كه به عنوان يكي از رشته‌هاي مزيت‌دار صنايع‌دستي در طراحي بسته‌بندي انتخاب شده است، افزود:« ما سراميك و نقره را براي بسته‌بندي صنايع دستي پيشنهاد داديم. صنايع‌دستي ايران داراي تنوع و كيفيت بالايي است اما مهم نحوه و عرضه محصولات است. ما در اين قسمت ضعف زيادي داريم مثلا يك بشقاب ميناي بسيار زيبا كه 300 الي 400 هزار تومان قيمت دارد، به دليل نبود بسته‌بندي در داخل نايلون به مشرتي ارائه مي‌شود ولي بسياري از محصولات با كيفيت پايين‌تر با داشتن بسته‌بندي مناسب، به فروش مي‌رسند.»
او سپس پيشنهاد كرد كه هزينه بسته‌‌بندي تاثير زيادي بر قيمت صنايع دستي نداشته باشد:«ا گر هزنيه بسته‌بندي به محصول افزوده شود، كمكي به فروش نمي‌كند ولي بايد سعي كنيم قيمتي درنظر گرفته شود كه قابل رقابت با ديگر محصولات باشد. ضمن آنكه منابع دولتي براي طراحي و بسته‌بندي يارانه‌هاي لازم را انجام دهند.»
كريمي‌ژاد همچنين در توصيف ويژگي‌هاي محصولات صنايع‌ستي استدلال كرد:« سته‌بندي صنايع‌دستي بايد زيبا و داراي نشان يا آرم به خصوصي باشد تا خريدار با ديدن برند، به نوع محصول اعتماد كند. بسته‌بندي بايد طوري باشد كه در هنگام حمل و نقل، محصول سالم بماند و مشخصلات و حتي در مورد برخي از كالاها، نحوه شستشو قيد شود.»
به‌گفته معاون صنايع‌دستي آذربايجان‌شرقي پس از طراحي بسته‌بندي‌ها، خود توليدكنندگان هم بايد در توليد و ارائه آن مشاركت كنند.
جليل جباري، معاون صنايع‌دستي سازمان ميراث‌فرهنگي و گردشگري اردبيل هم درمورد انتخاب ورني به عنوان كالاي مزيت‌دار استان براي طراحي بسته‌بندي ابراز داشت:«ورني مغان يكي از رشته‌هايي است كه براي طراحي بسته‌بندي مورد بررسي است. اين محصول نوعي گليم تك‌رو است كه توسط عشاير اين منطقه و روستاها توليد مي‌شود، ولي مشكل آن نبود بسته‌بندي مناسب است و براي همين مسافران و گردشگران خارجي كه تمايل دارند، محصول را خريداري كنند، بسياري از مواقع با ديدن نبود بسته‌بندي منصرف مي‌شوند.»
او با ابراز اينكه بيشترين صادرات ورني اردبيل به تركيه، اروپا و كشورهاي حاشيه خليج‌فارس است، به تاثير بسته‌بندي صنايع‌دستي در فروش و صادرات اشاره كرد:« محصولات صنايع‌دستي بدون بسته‌بندي در نمايشگاه‌هاي خارجي عرضه مي‌شوند ولي اگر اين طرح اجرايي شود، حجم فروش بالا مي‌رود و عرضه مستقيم و بدون واسطه هم كاهش مي‌يايد.»
جباري در مورد ويژگي‌هاي بسته‌بندي صنايع دستي افزود:« بسته‌بندي صنايع‌دستي بايد با كالا و مواد اوليه هم‌سنخ و از يك محتواي فرهنگي و هنري برخوردار باشد. استفاده از نقوش سنتي هم بايد لحاظ شود.»
او مشاركت توليدكنندگان و بخش‌خصوصي در بسته‌بندي صنايع‌دستي را آشنايي اين قشر با تاثيرهاي چنين كاري دانست:« اگر بسته‌بندي در ميان صنعتگران و توليدكنندگان به‌عنوان ارزش افزوده جا بيفتد، آنها خود به خود به دنبال توليد و پشتيباني از اين مسئله مي‌افتند. البته در ابتدا بايد حمايت دولت نيز همراه توليدكنندگان باشد.»
جباري در ادامه از اعلام امادگي حضور دانشجويان طراحي در بسته‌بندي صنايع‌دستي خبر داد:« ما حتي براي مشاركت دانشجويان طراحي و بسته‌بندي براي همكاري در اين طرح اعلام آمادگي كرده‌ايم تا كارگاه و ابزارهاي كار را در اختيار آنها قرار دهيم. اين حمايت باعث ايجاد خلاقيت در دانشجويان نيز مي شود.»
معاون صنايع دستي اردبيل اضافه كرد:« توليد انبوه مستلزم ايجاد كارگاه‌هاي تخصصي و سفارش‌پذيري است. قيمت تمام شده محصولات بايد مناسب باشد. اگر هزينه بسته‌بندي بالا شود، مشتري خواهان خريد كالا نيست. به همين دليل نوع بسته‌بندي بايد با ميزان ارزش محصول متناسب باشد.»
احمد اديب، معاون صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اصفهان هم با اشاره به اينكه خاتم به عنوان رشته مزيت‌دار اين استان در فهرست كالاهاي موردنظر براي طراحي قرار دارد، در مورد جزئيات بيشتر اين طرح گفت:«ما در مورد خاتم و بسته‌بندي‌هايي كه براي اين كالا مورد نياز است با كارشناسان مختلف صحبت كرده‌ايم. بخش‌خصوصي از دو ماه قبل اجراي طرح را برعهده دارد و اكنون درحال انجام كارهاي نهايي است.»
او در توضيح عواملي كه بايد در بسته‌بندي صنايع‌دستي بكار گرفته شود، تصريح كرد:« بسته‌بندي صنايع دستي در درجه اول بايد محكم، مقاوم و در مرحله بعد جذاب باشد. درعين حال كه بايد مشحصاتي مانند نام توليدكننده، نشان تجاري، شماره پروانه توليد و ويژگي‌هاي كالا روي بسته‌بندي قيد شود.»
اديب درباره سودآور بودن توليد بسته‌بندي توسط بخش‌خصوصي عنوان كرد:« فعلا بحث ما براي توليد بسته‌بندي روي صنعتگران است اما سياست نهايي اين است كه شركت‌هاي خصوصي هم وارد كار شوند اما اگر بخواهيم از لحاظ سودآور بودن به اين مسئله نگاه كنيم، بايد گفت كه سرمايه‌گذاري روي سبته‌بندي قطعا سود خواهد داشت و حتي ممكن است از توليد صنايع‌دستي هم بيشتر سود بدهد زيرا تعداد كارگاه‌ها و تنوع رشته‌هاي موجود باعث سفارش‌هاي زيادي مي‌شود.»
به‌گفته معاون صنايع دستي اصفهان حدود 800 كارگاه خاتم در كل استان مشغول فعاليت هستند كه از اين ميان 420 كارگاه پروانه دارند.
 
خبرگزاری میراث فرهنگی-سحرآزاد